Masz zatkane ucho i słyszysz szum? Tego typu objawy często pojawiają się po przebywaniu w głośnym otoczeniu – na koncercie, w klubie czy w miejscu pracy z hałaśliwymi maszynami. Jesteśmy otoczeni przez głośne dźwięki. W wyniku hałasu coraz więcej osób cierpi na uraz akustyczny. Może on wystąpić w każdym wieku i jest niezwykle częsty. Dlatego warto poznać jego przyczyny, objawy i dowiedzieć się, jak leczyć tę dolegliwość. Dzięki nam odróżnisz także ostry uraz akustyczny od przewlekłego.
W tym artykule znajdziesz:
- Co to jest uraz akustyczny?
- Jakie są rodzaje urazu akustycznego?
- Uraz akustyczny – przyczyny
- Czynniki zwiększające ryzyko urazu akustycznego
- Zatkane ucho i szum – objawy urazu akustycznego
- Do jakiego lekarza iść z ostrym urazem akustycznym?
- Stukanie w uchu – jak leczyć?
- Uraz akustyczny – profilaktyka
- Podsumowanie
Co to jest uraz akustyczny?
Mówiąc najprościej uraz akustyczny to uszkodzenie słuchu przez hałas. Jest on wynikiem pojawienia się nagłego wysokiego dźwięku lub długotrwałego przebywania w hałasie, nawet o niskiej częstotliwości. Polega na uszkodzeniu ucha wewnętrznego, a dokładniej jego konkretnego elementu znajdującego się w ślimaku, czyli narządu Cortiego. W wyniku hałasu dochodzi do trwałego uszkodzenia komórek rzęsatych, których regeneracja jest niemożliwa. Akustyczne urazy ucha powodują więc trwałe uszkodzenie słuchu. Powstałe w jego wyniku ciśnienie może też przyczynić się do pęknięcia błony bębenkowej, które wymaga leczenia chirurgicznego.
Jakie są rodzaje urazu akustycznego?
Istnieją dwa rodzaje urazu akustycznego. Różnią się one czasem ekspozycji na hałas i jego częstotliwością. Uszkodzenie ucha może być zatem spowodowane zarówno niskim, jak i wysokim dźwiękiem. Wyróżniamy:
- ostry uraz akustyczny,
- przewlekły uraz akustyczny.
Ostry uraz akustyczny to rodzaj uszkodzenia, które pojawia się nagle. Występuje, gdy słuch narażony jest na wysoką częstotliwość dźwięku, przekraczającą 130 dB. W wyniku czego dochodzi do uszkodzenia narządu Cortiego, a nawet do pęknięcia błony bębenkowej. Ostry uraz akustyczny to jedna z przyczyn niedosłuchu. Ma on charakter odbiorczy, a więc zaburzenie słuchu wynika z nieprawidłowego odbioru i przekazywania dźwięków do mózgu. Objawy tej dolegliwości mogą minąć po kilku dniach. Częściej jednak jest to uraz trwały.
Zdarzyło Ci się słyszeć piszczenie, szum i metaliczny dźwięk w uchu w uszach po koncercie, dyskotece lub pracy w głośnych warunkach? To objawy przewlekłego urazu akustycznego. Występuje on w wyniku długotrwałego przebywania w hałasie o umiarkowanej lub niskiej częstotliwości, która przyjmuje wartość około 80-100 dB. Polega na upośledzeniu wrażliwości komórek rzęsatych. Uraz może być stały lub okresowy. Stały ubytek spowodowany jest nieustannym przebywaniem w głośnym miejscu, dlatego często nazywany jest zawodowym. Natomiast okresowy ubytek powstaje w wyniku krótkotrwałego narażenia na bodziec, a regeneracja tak uszkodzonego słuchu jest możliwa. Przewlekły uraz akustyczny pojawia się stopniowo i dlatego przez wiele osób jest niesłusznie lekceważony. Tymczasem w przypadku urazu akustycznego leczenie jest niezbędne, a jego brak może przyczynić się do narastającego pogarszania się słuchu, a nawet prowadzić do głuchoty.
Uraz akustyczny – przyczyny
Uraz akustyczny ma różne przyczyny w zależności od typu uszkodzenia słuchu. Ostry uraz akustyczny pojawia się w wyniku nagłych wysokich dźwięków. Jego przyczyną jest:
- wystrzał z broni,
- wybuch petardy,
- eksplozja,
- bliskie uderzenie pioruna,
- start samolotu odrzutowego,
- zmiana ciśnienia podczas startu samolotu.
Sytuacji tych większość osób nie doświadcza na co dzień, dlatego dużo poważniejszy jest przewlekły uraz akustyczny, który pojawia się w wyniku:
- głośnego słuchania muzyki przez słuchawki dokanałowe,
- zbyt głośnej muzyka np. podczas koncertu lub dyskoteki,
- hałasu maszyn fabrycznych.
Uraz akustyczny ucha może powstać także w wyniku uderzenia. Jeśli więc usłyszysz szum, jak najszybciej zgłoś się na bezpłatne badanie słuchu. Kto jest najbardziej narażony na uraz akustyczny? Przede wszystkim osoby, które ze względu na wykonywaną pracę przebywają często w hałasie o dużej częstotliwości. Są to między innymi osoby pracujące z bronią palną, muzycy, pracownicy fabryk z głośnymi urządzeniami. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że również wiele osób codziennie słuchając głośno muzyki, naraża się na uraz akustyczny.
Czynniki zwiększające ryzyko urazu akustycznego
Warto wspomnieć także o czynnikach, które zwiększają ryzyko pojawienia się stukania w uchu czy metalicznego dźwięku w uchu. Do najważniejszych należą:
- wiek – podeszły wiek sprawia, że narząd słuchu staje się bardziej wrażliwy na dźwięki,
- stan zapalny po operacji uszu,
- odbiorcze upośledzenie słuchu,
- przyjmowanie leków ototoksycznych,
- czynniki genetyczne,
- choroby uszu (np. zmiany zapalne w uchu środkowym).
Zatkane ucho i szum – objawy urazu akustycznego
Objawy urazu akustycznego zależą od indywidualnej wrażliwości na hałas i jego przyczyny. Ostry uraz akustyczny związany jest często z pęknięciem błony bębenkowej, dlatego jego objawy są znacznie poważniejsze. Wśród najważniejszych wymienić można:
- ból ucha,
- krwotok z uszu,
- zatkane ucho i szum uszny,
- strzelanie w uchu,
- piski, metaliczny dźwięk w uchu,
- huk w uszach,
- stukanie w uchu,
- nagła głuchota ucha,
- odbiorcze osłabienie słuchu.
W przypadku przewlekłego urazu akustycznego nasilenie objawów zależy od natężenia dźwięku i czasu ekspozycji na hałas. Jego główne objawy to:
- stopniowe pogorszenie się słuchu,
- pisk, dzwonienie w uszach (np. po imprezie, dyskotece, koncercie),
- niskie ciśnienie i zatkane uszy,
- zatkane ucho i szumy uszne,
- pogorszenie koncentracji.
Jeśli doświadczyłeś/doświadczyłaś, któregoś z tych objawów skontaktuj się z nami
Do jakiego lekarza iść z ostrym urazem akustycznym?
W przypadku wystąpienia takich objawów jak strzelanie w uchu czy stukanie w uchu należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza specjalisty – otolaryngologa (laryngologa). To właśnie on zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób uszu, nosa oraz gardła. Podczas wizyty lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad dotyczący okoliczności pojawienia się objawów takich jak stukanie w uchu, a następnie wykonuje badanie otoskopowe pozwalające ocenić stan przewodu słuchowego i błony bębenkowej. W wielu przypadkach konieczne jest także wykonanie badań słuchu, takich jak audiometria tonalna lub audiometria słowna, które pozwalają określić stopień ewentualnego uszkodzenia słuchu.
Jeżeli uraz akustyczny spowodował trwałe pogorszenie słyszenia, pacjent może zostać skierowany również do protetyka słuchu, który dobiera odpowiednie rozwiązania wspierające słyszenie, na przykład aparaty słuchowe. W niektórych sytuacjach konieczna jest także dalsza diagnostyka lub kontrola leczenia u laryngologa. Wczesna konsultacja specjalistyczna ma ogromne znaczenie, ponieważ w przypadku urazu akustycznego leczenia zwiększa szanse na ograniczenie skutków uszkodzenia słuchu i poprawę komfortu codziennego funkcjonowania.
Stukanie w uchu – jak leczyć?
Podejrzewasz uraz akustyczny ucha? To jak go leczyć zależy od typu uszkodzenia. Dlatego należy niezwłocznie, najlepiej nie później niż 2-3 dni po narażeniu się na głośny dźwięk, pójść do lekarza. Dzięki szybkiej hospitalizacji i leczeniu możliwy jest powrót do pełni zdrowia w przypadku lżejszego urazu. Natomiast gdy uszkodzenie jest poważne lub wywołane przewlekłym uszkodzeniem akustycznym konieczne są aparaty słuchowe, które może zlecić i dobrać jeden z naszych protetyków słuchu.
Pierwszym etapem leczenia jest określenie zaawansowania urazu akustycznego, który objawia się strzelaniem w uchu przy pomocy audiogramu, wywiadu z pacjentem i badania otolaryngologicznego. Następnie w zależności od jego wyniku stosuje się określone środki farmakologiczne lub przeprowadza operacje. Pacjent otrzymuje zazwyczaj doustnie leki sterydowe, a czasem również dekstran małocząsteczkowy. Gdy doszło do pęknięcia błony bębenkowej, wykonuje się zabieg zwany – tympanoplastyka. Polega on na jej odtworzeniu. W przypadku urazów akustycznych leczenie nie spowoduje pełnego powrotu do zdrowia. Warto więc stosować odpowiednie środki, by ich uniknąć.
Uraz akustyczny – profilaktyka
Uraz akustyczne drastycznie wpływa na życie człowieka, dlatego lepiej go unikać. Warto więc wiedzieć, jak powstaje uraz akustyczny i stosować odpowiednie środki zapobiegawcze. Postaraj się:
- unikać głośnych miejsc (nie stój obok głośników na koncertach),
- stosować zatyczki, gdy jesteś narażony/a na wysokie dźwięki,
- nie słuchać głośnej muzyki przez słuchawki dokanałowe,
- zatykać uszy, gdy pojawiają się nagłe głośne dźwięki,
- wykonywać prawidłową higienę uszu (nie wkładaj patyczków do uszu).
Pamiętaj także o regularnych wizytach u specjalisty, dzięki którym będzie możliwa szybka reakcja na uraz. Jeśli interesują Cię inne porady dla niesłyszących, odwiedź naszą stronę, na której znajdziesz wiele cennych wskazówek, jak dbać o słuch.
Podsumowanie
Uraz akustyczny to uszkodzenie słuchu spowodowane nagłym bardzo głośnym dźwiękiem lub długotrwałym przebywaniem w hałasie. Może mieć charakter ostry lub przewlekły i prowadzić do trwałego pogorszenia słuchu, ponieważ uszkodzone komórki słuchowe nie regenerują się. Do najczęstszych objawów należą szumy uszne, piszczenie, uczucie zatkanego ucha oraz stopniowe pogorszenie słyszenia. W przypadku pojawienia się takich dolegliwości należy jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą, ponieważ szybka diagnoza zwiększa szansę na ograniczenie skutków urazu. Najlepszą ochroną słuchu pozostaje jednak profilaktyka – unikanie nadmiernego hałasu, stosowanie ochronników słuchu i regularna kontrola stanu uszu.